معاونت خدمات و محیط زیست شهری
معاونت خدمات و محیط زیست شهری
   
    • طبقه بندی آموزش شهروندی
    • دستورالعمل محافظت درختان درمقابل پوسیدگی های طوقه وریشه
      تعداد بازدید :5871

      دستورالعمل محافظت درختان درمقابل پوسیدگی های طوقه وریشه

      دستورالعمل محافظت درختان درمقابل پوسیدگی های طوقه وریشه بیماری پوسیدگی های طوقه وریشه دریک فضای سبز شهری خصوصا درکلانشهری همچون مشهد با خیل عظیم زوارامام رضا (ع) مشاهده درختانی بیمار یا آفت زده درخیابان ها ویا داخل پارکهای شهری و نیززوال و مرگ برخی ازاین درختان ارزشمند وقدیمی تاثیر بسیار نامطلوب ...

       

      بیماری پوسیدگی های طوقه وریشه

      دریک فضای سبز شهری خصوصا درکلانشهری همچون مشهد با خیل عظیم زوارامام رضا (ع) مشاهده درختانی بیمار یا آفت زده درخیابان ها ویا داخل پارکهای شهری و نیززوال و مرگ برخی ازاین درختان ارزشمند وقدیمی تاثیر بسیار نامطلوب بر چهره شهروارد خواهدساخت.
      عوامل بیماری زای گیاهی نیزهمچون سایر عوامل خسارت زا فضای سبز ، عاملی درزوال ومرگ تعدادی از درختان شهری می باشد. امروزه در غالب کشورهای پیشرفته ، پیشگیری و حفاظت ازگیاه در مقابل آفات و و عوامل بیماریزا ، ازمهمترین اقدامات در پروسه ی نگهداری فضاهای سبز بوده ولذا دراین رابطه بخش اعظمی از هزینه های هرپروژ ه ی احداث فضای سبز، مربوط به اصلاح بستر کاشت، تامین خاک مطلوب وخریدگونه هایی با کیفیت وسالم ودرنهایت دربحث کارشناسی ، جانمایی مناسب هرگیاه با توجه به نیازهای اکولوژیک آن می باشد. رعایت این موازین اصولی واولیه درابتدا هر احداث فضای سبزی، باعث کاهش چشمگیر هزینه های نگهداری درآینده ونیز مهمتر ازآن ، ایجاد فضای سبزی باثبات وپایداردرشهر خواهد شد.لذا با توجه به تفاسیر فوق ، شناخت عوامل خسارت زا درفضای سبزازاهمیت ویژه ای برخوردار می باشد.شناسایی سریع وبه موقع این عوامل از جمله " بیماری های گیاهی" قبل ازتوسعه وپایداری آن ها تا حد زیادی از مرگ وزوال درختان شهری جلوگیری خواهد نمود.
      تعریف بیماری :
      به هر وضعیت غیر طبیعی در گیاه ،که به آن آسیب رسانده و ظاهر وفعالیت آنرا محدود نموده ویابه هر نحو عملکردگیاه را بامشکل مواجه سازد، بیماری گیاهی می گویند. بیماری های گیاهی خود به دسته های کلی زیر تقسیم می شوند :
      " بیماری های فیزیولوژیکی، بیماری های عفونی وبیماری های پارازیتی "
      بیماری فیزیولوژیکی، غالبا در اثر عوامل غیر زنده ای همچون عوامل فیزیکی، شیمیایی و یا محیطی بوجود می آید. مهمترین عوامل این دسته شامل : تنش های حرارتی و رطوبتی ، تغذیه ی نا متعادل وفقر خاک ، نور نامناسب (از نظر کمی و کیفی) ، باد های شدید ، تراکم و فشردگی خاک ، مواد شیمیایی سمی از جمله آلودگی های جوی ، خسارت های فیزیکی مانند تگرگ ، سرمازدگی و... می باشد.در بیماری های فیزیولوژیکی ، مشکل از گیاهی به گیاه دیگر انتقال نیافته و عوامل آن تکثیر نمی شود. این دسته از بیماری ها غالبا تولید علایم سریع و ناگهانی نموده ، بطور مثال : باعث کاهش یا توقف رشد ، سوختگی یا تغییر رنگ برگ ها ، پژمردگی برگ ، سبز خشکی ودر نهایت مرگ میزبان خود می گردد.
      شناسایی دقیق بیماری وتفکیک دسته بندی آن اعم از عفونی ، فیزیولوژیکی وفیزیولوژیکی درتخصص کارشناسان گیاه پزشک بوده ، چراکه در بسیاری ازموارد ، علائم اولیه ی ظاهر شده درگیاه بسیار مشابه می باشد. بطورمثال علایم خسارت علف کش ها دربسیاری ازموارد بسیار مشابه به برخی ازبیماری های ویروسی بوده ویا برخی علایم کمبود مواد غذایی و تنش های رطوبتی وحرارتی شبیه به علایم برخی بیماری های عفونی درریشه وطوقه می باشد.
      بیماری های عفونی ، توسط موجودات پارازیتی که عامل بیماری (پاتوژن) نامیده می شوند، بوجود آمده و پاتوژن به گیاه " میزبان" حمله نموده وازآن تغذیه می کند. ازمهم ترین عوامل مولد بیماری های عفونی می توان به قارچ ها، باکتری ها، ویروس ها، نماتدها، میکوپلاسماها، شبه ریکتسیاها و پروتوزواها اشاره نمود که دربین این گروهها نیز قارچ ها سهم عمده ای را بخود اختصاص داده است . پاتوژن ها قابل تکثیر بوده و می توانندبراحتی ازگیاه بیمار به گیاه سالم منتقل شوند.علائم این دسته از بیماری ها بصورت تدریجی ظاهر شده ودریک قطعه درابتدا لکه ای می باشد . غالبا تغییر رنگ و شکل اندام های مختلف گیاه، کوتولگی، پیدایش لکه یا سوختگی برگ، کاهش رشد رویشی و یا افزایش غیرعادی شاخه (جارویی شدن)، تولید گال ، مرگ شاخه ها ونیزبدفرمی تاج و... ازعلائم ظاهری این دسته از بیماری ها می باشد. این دسته ازبیماری بتدریج مرگ میزبان خود را بدنبال خواهند داشت. پاتوژن هاغالبا با چشم غیر مسلح رویت نشده و ادوات آزمایشگاهی همچون میکروسکپ و بینیکولارموردنیاز است.
      بیماری قارچی پوسیدگی های ریشه وطوقه :
      ازجمله قارچ های خسارت زا درسطح فضای سبز بوده که هرساله مرگ خاموش تعداد نسبتا زیادی از درختان ارزشمند شهری را بدنبال دارد. درسطح فضای سبز ، عواملی چون : جانمایی اولیه ی نامناسب درختان ، مشکلات مربوط به سیستم های آبیاری تحت فشار، کاشت گل وپرچین وچمن درپای درختان (عدم تناسب نیاز آبی این گیاهان بایکدیگر) ، زیرخاک شدن طوقه درختان قدیمی طی پروژه های احداث وبازپیرایی و... غالبا عامل فعالیت تدریجی این عوامل دردرخت می شود. این پاتوژن ها گاه با حمله به طوقه ویا به ریشه گیاهان ، مرگ آن ها را بدنبال داشته ولذا دراین جا مختصری به شرح این بیماری وعلائم ظاهری آن می پردازیم:

      پوسیدگی ریشه:
      قارچهای خاکزی همچون : پیتیوم ، فوزاریوم ، فیتوفتورا، رایزوکتونیا و...غالبا عوامل پوسیدگی ریشه درگیاهان می باشند. پوسیدگی ریشه معمولا با شرایط بد زیستی مانند خاک سنگین ، که یا اکسیژن نداشته و یا خروجی برای آب اضافی (زهکش) ندارد ، همراه است . نشانه های اولیه بیماری شامل : کند شدن رشد و زردی و ریزش برگها می باشد که دردید نخست گویای اختلال درکار ریشه و جذب آب و مواد غذایی می باشد . در موارد شدید ، پژمردگی دائم وخزان برگ ایجاد شده ودرصورت عدم عملیات کنترلی گیاه می میرد . دربررسی ظاهری ریشه های مبتلا، علائم تغییر رنگ پوست ولهیدگی بافت ونیز درپاره ای عوامل ، بوی نامطبوع مشخص می باشد .
      پوسیدگی طوقه یا ساقه :
      طوقه گیاه ، ناحیه ای است که ریشه به تنه وساقه متصل شده ودرواقع بخشی ازتنه بوده که باید بیرون خاک باشد، چراکه برخلاف ریشه تحمل رطوبت بالا را ندارد. تجمع آب پای طوقه ، عامل توقف مبادله گازی آوندهای آبکش ودرنتیجه مرگ این آوندها ودرادامه حمله ی عوامل بیماری زا خواهد بود. نشانه بیماری پوسیدگی طوقه نیز همچون ریشه تغییر رنگ ساقه به قهوه ای است . دراین بیماری ودرمراحل توسعه عامل قارچی ، در واقع چندان کاری برای درمان گیاه نمی توان انجام دادوتوصیه کارشناسان ، ممانعت از ایجاد این بیماری واتخاذ تدابیر پیشگیرانه ، برای درختان شهری می باشد.در فضای سبز شهری ، متاسفانه در برخی پروژه های بازپیرایی وایجاد باغچه و... گاها زیرخاک شدن طوقه درختان راشاهد می باشیم که خودعامل ضعف درخت ودرنهایت مرگ آن خواهد بود.

      علائم ظاهری درختان در بیماری های پوسیدگی طوقه وریشه :
      علائم پوسیدگی ریشه و طوقه در گیاهان مختلف کم و بیش شبیه به هم است بطوریکه غالباً قارچ موجب پوسیدگی ریشه های فرعی و اصلی شده و موجب ایجاد لکه های آبسوخته روی طوقه می شود که این لکه ها بتدریج قهوه ای تا سیاه شده و ممکن است دور تا دور طوقه را فرا بگیرد و گیاه را از پای اندازد. ترشح صمغ از نواحی طوقه نیزازجمله علائم ظاهری می باشد ، این صمغ درابتدا آبکی و شفاف بوده و سپس خشک می شود.در اثر آلودگی به بیماری شانکر فیتو فتورایی، به تدریج قدرت رویشی درخت و همچنین رشد شاخه های باریک و سرشاخه ها کاسته شده و درخت ظاهری ضعیف و پژمرده به خود می گیرد.ترک وترکیدگی پوست در ناحیه ی طوقه واسفنجی و مرطوب شدن بافت آ ن نیز از علائم دیگری است که می توان به آن اشاره نمود. رویش قارچ هایی به اصطلاح سم اسبی ، بروی تنه وشاخه ها نیز خبر ازآلودگی گیاه به این بیماری ها خواهد داد.
      مرگ تاج وسبز خشکی وخزان برگ ها درتابستان نیز از جمله دیگر علائم ظاهری برای فعالیت این بیماری می باشد که می بایست سریعا بررسی وجهت مبارزه تصمیم گیری شود.
      راههای پیشگیری ودرمان بیماری های پوسیدگی طوقه وریشه :
      1- درابتدا خریداری نهال ها می بایست ازمراکز تامین نهال معتبرودارای مجوز از سازمان جهادکشاورزی تهیه شود.نهالی سالم که از نظر ظاهری دارای شاخه بندی وحجم ریشه ای مطلوب باشد.
      2- ریشه نهال ها قبل ازکاشت باترکیب " قارچکش بنومیل یا توپسین 300 گرم + خاکستریاخاک نرم 10 کیلو+ آب 100 لیتر" ضدعفونی گرددوسپس کاشته شود.
      3- تعویض خاک بستر درصورت کیفیت نامناسب خاک موجود، الزامی بوده ودرصورت مشکلات زیرساخت باغچه ها، ابتدا زهکش بطور کامل اصلاح وسپس نهال دربستر کاشته شود.
      4- درهنگام کاشت دقت شود طوقه نهال دقیقا درسطح خاک قرارگرفته چراکه کاشت عمیق نهال وزیر خاک شدن طوقه، عامل نرسیدن اکسیژن کافی به ریشه ،عدم رشد مطلوب درخت ، افزایش رطوبت درمحل طوقه ودرنهایت حمله عوامل قارچی ومرگ درخت خواهد شد.
      5- ایجاد آبخوربرای هر درخت می بایست با توجه به نیازآبی هر گونه انجام شود بطور مثال برای گونه های چنار – صنوبر وبید تشتک وآبخورهایی بزرگ وبرای اقاقیا وتوت فاقد تشتک درچمن باشد وبهیچ عنوان آب درپای طوقه این درختان حساس جمع نشود.
      6- درادامه تنظیم آبیاری برای درختان بسته به نیاز آبی آن ها متفاوت هست ، بطور مثال درگونه های اقاقیا وتوت درحدفاصل دوآبیاری می بایست خاک خشک گرددوسپس اقدام به آبیاری بعدی نمود.
      7- ایجاد زهکش وتهویه خاک هرازچندروز یکبارباهدف اصلاح خاک اطراف طوقه ، بصورت کلش وکندوکوب پای درختان
      8- عدم کاشت گل وسایر گیاهان اعم ازپوششی، پرچین و...درپای درختان حساسی همچون اقاقیا وتوت ودرختان سوزنی برگی چون سدروس، بواسطه عدم هماهنگی نیاز آبی این گونه ها با یکدیگر
      9- طراحی سیستم های ابیاری واصلاح سیستم های قدیمی به نحویکه به هیچ صورت درزمان آبیاری آب پای درختان تجمع پیدا نکند.
      10- درصورت رویت هرگونه ضعف وپژمردگی دربرگ درختان ، سریعا نسبت به بررسی ریشه وطوقه درختان اقدام شود وقبل از پیشروی بیماری ومرگ درختان ، نسبت به مبارزه با عامل بیماری اقدامات لازم انجام شود.
      11- درصورت مرگ درختان براثر عوامل بیماری زا، اندامهای زیرزمینی درختان آلوده بطور کامل از محل خارج ومعدوم گردد
      درخاتمه دربیماری های گیاهی خصوصا پوسیدگی ها ی طوقه وریشه پیشگیری حرف اول را میزند ودرمان ، صرفا در ابتدای آلودگی موثر می باشدودرغیر اینصورت مرگ گیاه حتمی است.
      ودرنهایت :
      درمراحل ابتدایی فعالیت عامل بیماری کاربرد قارچکش هایی همچون: متالاکسیل- فستیل آلومینیوم ، اتازول وپروپامکارب درگروه قارچ های پیتیوم وفایتوفتورا ودرقارچ های خانواده روزلینیاوفوزاریوم قارچکش هایی همچون : توپسین ام یا بنومیل درسایه انداز درختان موثر خواهد بود. این روش می بایست با نظارت وهماهنگی کارشناس گیاه پزشک ودرصورت لزوم بررسی آزمایشگاهی ریشه وطوقه انجام شده واز کاربردخودسرانه سموم قارچکش پرهیز شود.


       

مجموع بازدیدها : 2,915,568
تعداد بازدید امروز : 137
تعداد بازدید دیروز : 412
آخرین به روزرسانی : 10:24  1396/07/03
آدرس :

میدان شهدا- شهرداری مرکز - ساختمان توسعه - طبقه اول

تلفن :051-32243943
فاکس :051-32243944
رایانامه :armat-el@mashhad.ir
کلیه حقوق این سایت متعلق به شهرداری مشهد می باشد.
تامین و به روزرسانی محتوای این سایت توسط معاونت خدمات و محیط زیست شهری شهرداری مشهد انجام میگردد
طراحی و پشتیبانی فنی: سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات شهرداری مشهد